Ποιους εμπλέκει το FBI στο σκανδαλο NOVARTIS

Σε περισσότερες από 15 σελίδες περιγράφουν τα στελέχη του FBI τις παράνομες πρακτικές και το δίκτυο υπερτιμολόγησης φαρμάκων της Novartis, το οποίο είχε στηθεί μεταξύ φαρμακοβιομηχανίας, γιατρών, ΜΜΕ και κρατικών αξιωματούχων.

Σε ενημερωτικό έγγραφο, το οποίο αποστέλλει η αμερικανική υπηρεσία στην εισαγγελέα διαφθοράς Ελένη Τουλουπάκη στις 13 Δεκεμβρίου 2017, γίνεται αναφορά σε πολιτικά και μη πρόσωπα καθώς και στους τρόπους με τους οποίους στελέχη της φαρμακοβιομηχανίας ξέπλεναν χρήμα και ανέβαζαν τις τιμές στα ύψη.

Σε ποια πρόσωπα αναφέρεται

Στο έγγραφο γίνεται ειδική μνεία ότι τα στοιχεία που περιέχονται σε αυτό μπορούν να χρησιμοποιηθούν από την ελληνική Δικαιοσύνη μόνο όσον αφορά τα κάτωθι πρόσωπα:

- Κωνσταντίνο Φρουζή
- Εμμανουήλ Βουλκίδη
- Θεόδωρο Βουλκίδη
- Νίκο Μανιαδάκη
- Νίκο Μανιά
- Σταυρούλα (Λίνα) Νικολοπούλου 
- Γιάννη Στουρνάρα.

Τα στελέχη του FBI αναφέρουν ότι οι πληροφορίες που περιλαμβάνονται στην εν λόγω ενημερωτική αναφορά βασίζονται σε εξέταση μαρτύρων, έγγραφα και λοιπό υλικό που αποκτήθηκε από την αμερικανική υπηρεσία, όπως και σε πληροφόρηση από τη Novartis Greece. Παράλληλα, επισημαίνουν πως η έρευνα βρίσκεται σε εξέλιξη και ότι το FBI και οι εισαγγελείς στις ΗΠΑ δεν έχουν καταλήξει σε πραγματικά ή νομικά συμπεράσματα. 



Τα σχέδια δωροδοκίας

Οι Αμερικανοί κάνουν λόγο για τέσσερα σχέδια δωροδοκίας ιατρών, τα οποία οργανώθηκαν από την εταιρεία Sandoz, θυγατρική της Novartis. 

Τα σχέδια δωροδοκίας αφορούν σε:

- εθνικά συνέδρια και πολυτελή ταξίδια
- ηλεκτρονικά πάνελ
- δημιουργία απατηλών τιμολογίων υπό την καθοδήγηση του προέδρου της Sandoz
- απευθείας πληρωμή στους γιατρούς.

Εθνικά συνέδρια και πολυτελή ταξίδια
Η Sandoz παρείχε στους γιατρούς τα έξοδα εγγραφής για εθνικά συνέδρια και πολυτελή ταξίδια ως εργαλείο διαπραγμάτευσης περισσότερων συνταγογραφήσεων της Novartis. Ο σκοπός του ταξιδιού ήταν να εξασφαλίσουν περισσότερη συνταγογράφηση προϊόντων της εταιρείας από τους γιατρούς. Αν ο γιατρός ήταν «ανυπάκουος», τότε δεν του επιτρεπόταν να λάβει μέρος στο ταξίδι.

Οι Αμερικανοί κάνουν λόγο για ένα πρόγραμμα της Novartis που ονομάστηκε πρόγραμμα «Ακριβείας» (Exactly), το οποίο επινοήθηκε από τον Σταύρο Ντογιάκο, εκτελεστικό διευθυντή του οφθαλμολογικού τμήματος της Novartis στις ΗΠΑ, ο οποίος αναφερόταν απευθείας στον γενικό διευθυντή εμπορικής προώθησης της εταιρείας, Jan Schluechter.

Όπως αναφέρεται στο έγγραφο, ο Ντογιάκος κατάρτιζε τα σχέδια βάσει των οποίων δίδονταν τα χρήματα στους γιατρούς. Ένα από αυτά τα σχέδια ήταν και το «Exactly». Οι γιατροί έπρεπε να συνταγογραφήσουν φάρμακα της εταιρείας για να λάβουν χρήματα. Τα χρήματα έρχονταν απευθείας από το επιτελείο της Novartis στη Βασιλεία της Ελβετίας. Το συγκεκριμένο πρόγραμμα σταμάτησε αιφνιδίως. Μάλιστα, παρουσιάζεται από τους Αμερικανούς ως το μεγαλύτερο σχέδιο πληρωμής μαύρων χρημάτων στους γιατρούς.

Ηλεκτρονικά πάνελ 

Τα ηλεκτρονικά πάνελ (e-panel) ήταν επίσης πρόγραμμα που καταρτίστηκε από τη Novartis. Στόχος ήταν η συγκέντρωση πληροφοριών για ιατρικούς σκοπούς και η έρευνα marketing. Οι επιλεγμένοι γιατροί που συμμετείχαν στην έρευνα αποζημιώνονταν. Και μέσω αυτού του προγράμματος δίδονταν χρήματα σε γιατρούς ως δωροδοκία για αύξηση των συνταγογραφήσεων. 

Ειδικότερα, στους γιατρούς γνωστοποιούνταν πως θα λάμβαναν μία έρευνα για διερεύνηση της αγοράς και όταν αυτή ολοκληρωνόταν, τότε θα πληρώνονταν. Όπως είναι λογικό, οι αντιπρόσωποι πωλήσεων «συμβούλευαν» τους γιατρούς για τη συμπλήρωση των ηλεκτρονικών ερευνών. Άλλωστε, οι χειρόγραφες έρευνες συχνά συμπληρώνονταν από τους ίδιους τους εκπροσώπους πωλήσεων. 

Εντύπωση προκαλεί και το σύστημα κατάταξης που έφτιαξε η φαρμακοβιομηχανία για να «ξεσκαρτάρει» τους γιατρούς. Οι γιατροί χωρίζονταν σε κατηγορία Α, Β και Γ ανάλογα με τον αριθμό των ασθενών τους που χρησιμοποιούσαν φάρμακα της Novartis. Στη συνέχεια οι γιατροί χωρίζονταν σε υποκατηγορίες ανάλογα με τη σχέση που είχαν με την εταιρεία. Από τους πιο φιλικούς προς την εταιρεία μέχρι αυτούς που δεν διατηρούσαν ιδιαίτερα φιλικές σχέσεις. 

Οι σχέσεις με τα ΜΜΕ

Αίσθηση προκαλεί η αναφορά ότι η Ελλάδα είχε μεγαλύτερα διαφημιστικά έξοδα από τη Γαλλία και τη Γερμανία. Ο προϋπολογισμός του τμήματος επικοινωνίας ενισχύθηκε σημαντικά. Ειδικότερα, το αρχικό ποσό ήταν 40.000 ευρώ και στη συνέχεια αυξήθηκε στα 500.000 ευρώ! Ακολούθησε μία παγκόσμια συμφωνία, η οποία επικεντρώθηκε στις επαφές με πωλητές media. 

Μερικές από τις επιχειρήσεις media με τις οποίες φέρεται, σύμφωνα με το έγγραφο, να συνεργαζόταν η Novartis ήταν οι New Medical Development, Diagnos Press, MediaHouse, MSPS, με τον εκδότη Παναγιώτη Μαυρίκο καθώς και με την εταιρεία που ανήκει στη σύζυγο του Γιάννη Στουρνάρα, Λίνα Νικολοπούλου.

Στο έγγραφο αναφέρεται ότι ο Φρουζής ήθελε τον Μαυρίκο να γίνει η επόμενη εταιρεία ξεπλύματος, καθώς είχε πρόσβαση σε 3-4 υπουργούς.

Για την εταιρεία της συζύγου του κ. Στουρνάρα αναφέρεται πως: «Ιδιοκτήτης της MINDWORK ήταν η Σταυρούλα Νικολοπούλου (Λίνα) (…) Η Λίνα ήταν σύζυγος του πρώην υπουργού Οικονομικών και κεντρικού τραπεζίτη της Ελλάδας Γιάννης Στουρνάρα (…). Ο Στουρνάρας ήταν ο κεντρικός τραπεζίτης στην Ελλάδα από τον Ιούνιο του 2012 έως το τέλος του 2013. Ο Στουρνάρας ίδρυσε τον ΙΟΒΕ, που ήταν ινστιτούτο που ανέλυε τις οικονομικές τάσεις και παρείχε ακριβές σπουδές στη ΣΒΙΕ φαρμακευτικών τάσεων. Η MINDWORK πραγματοποίησε πληρωμές σε φαρμακευτικές εταιρείες για τη Novartis, ενώ χρησιμοποιήθηκε και για παροχή συμβουλών, έρευνα αγοράς και άλλες υπηρεσίες. Για παράδειγμα, μία εκδρομή οργανώθηκε σε ελληνικά νησιά για δημοσιογράφους. Υπήρχαν φωτογραφίες που ελήφθησαν κατά το ταξίδι και κύριος ομιλητής ήταν ο διευθυντής της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Υγείας, Γιάννης Κυριόπουλος. Το ταξίδι περιελάμβανε αυξημένη τιμολόγηση ποσών μέσω της MINDWORK. Το αληθές ποσό του ξενοδοχείου και των γευμάτων ήταν το μισό από την αξία τιμολόγησης. Η MINDWORK ήταν οργανωτής και αποζημιώθηκε για τη συμμετοχή στο συνέδριο. Το ποσό των 4.000 ευρώ ήταν χαμηλό σε σχέση με τα ποσά προηγούμενων ετών».